وَمِنَ ٱلنَّاسِ مَن يَقُولُ ءَامَنَّا بِٱللَّهِ وَبِٱلۡيَوۡمِ ٱلۡأٓخِرِ وَمَا هُم بِمُؤۡمِنِينَ

و از مردمان كساني هستند كه مي‌گويند: به الله و روز آخرت ايمان آورده‌ايم، در حالي كه آنان مؤمن نيستند

يُخَٰدِعُونَ ٱللَّهَ وَٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَمَا يَخۡدَعُونَ إِلَّآ أَنفُسَهُمۡ وَمَا يَشۡعُرُونَ

[اينها به گمان خود] مي‌خواهند الله و كساني را كه ‌ا يمان آورده ‌اند، فريب بدهند، در حالي كه جز خود شان [ديگران] را فريب نمي‌دهند، ولي نمي‌فهمند

فِي قُلُوبِهِم مَّرَضٞ فَزَادَهُمُ ٱللَّهُ مَرَضٗاۖ وَلَهُمۡ عَذَابٌ أَلِيمُۢ بِمَا كَانُواْ يَكۡذِبُونَ

در دلهاي شان بيماريي است، و الله بر اين بيماري شان افزود، [و يا بيفزايد] و براي آنها به سبب آنكه دروغ مي‌گفتند، عذاب دردناكي است

۞أَتَأۡمُرُونَ ٱلنَّاسَ بِٱلۡبِرِّ وَتَنسَوۡنَ أَنفُسَكُمۡ وَأَنتُمۡ تَتۡلُونَ ٱلۡكِتَٰبَۚ أَفَلَا تَعۡقِلُونَ

[و اى بني اسرائيل!] آيا مردم را به نيكوكاري امر مي‌نماييد، و خود را فراموش مي‌كنيد؟ و اين در حالي است كه كتاب را [تورات] مي‌خوانيد، آيا انديشه نمي‌كنيد

وَلَتَجِدَنَّهُمۡ أَحۡرَصَ ٱلنَّاسِ عَلَىٰ حَيَوٰةٖ وَمِنَ ٱلَّذِينَ أَشۡرَكُواْۚ يَوَدُّ أَحَدُهُمۡ لَوۡ يُعَمَّرُ أَلۡفَ سَنَةٖ وَمَا هُوَ بِمُزَحۡزِحِهِۦ مِنَ ٱلۡعَذَابِ أَن يُعَمَّرَۗ وَٱللَّهُ بَصِيرُۢ بِمَا يَعۡمَلُونَ

و به يقين آنان را از همة مردمان، حتي از مشركان بر زندگي حريص‌تر مي‌يابي، هر كدام از آنها دوست دارد كه اگر [امكان داشته باشد] هزار سال عمر كند، در حالي كه اين عمر طولاني براي او داده شود، او را از عذاب [الهي] نمي‌رهاند، و الله به آنچه انجام مي‌دهند، بينا است

وَقَالَ ٱلَّذِينَ لَا يَعۡلَمُونَ لَوۡلَا يُكَلِّمُنَا ٱللَّهُ أَوۡ تَأۡتِينَآ ءَايَةٞۗ كَذَٰلِكَ قَالَ ٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِهِم مِّثۡلَ قَوۡلِهِمۡۘ تَشَٰبَهَتۡ قُلُوبُهُمۡۗ قَدۡ بَيَّنَّا ٱلۡأٓيَٰتِ لِقَوۡمٖ يُوقِنُونَ

و كساني كه نمي‌دانند گفتند: چرا الله با ما سخن نمي‌گويد، و يا معجزة براي ما نمي‌آيد، كساني كه پيش از اينان بودند، نيز مانند گفتة اينان گفتند: دلهاي آنها با هم مشابه است، ما دلائل را براي حقيقت جويان بيان كرده‌ ايم

وَمِنَ ٱلنَّاسِ مَن يَتَّخِذُ مِن دُونِ ٱللَّهِ أَندَادٗا يُحِبُّونَهُمۡ كَحُبِّ ٱللَّهِۖ وَٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓاْ أَشَدُّ حُبّٗا لِّلَّهِۗ وَلَوۡ يَرَى ٱلَّذِينَ ظَلَمُوٓاْ إِذۡ يَرَوۡنَ ٱلۡعَذَابَ أَنَّ ٱلۡقُوَّةَ لِلَّهِ جَمِيعٗا وَأَنَّ ٱللَّهَ شَدِيدُ ٱلۡعَذَابِ

و از مردمان كساني هستند كه جز الله، همتاياني براى او قرار مي‌دهند، و آنها را به مانند آنكه بايد الله را دوست داشته باشند، دوست مي‌دارند، و كساني كه ايمان آورده ‌اند، الله را بيشتر دوست دارند، و کسانی‌که ستم کردند اگر می‌دیدند هنگامی‌که عذاب روز قیامت را مشاهده می‌کنند [خواهند دانست] که تمام قدرت از آنِ الله است و اینکه الله سخت‌کیفر است

فَإِذَا قَضَيۡتُم مَّنَٰسِكَكُمۡ فَٱذۡكُرُواْ ٱللَّهَ كَذِكۡرِكُمۡ ءَابَآءَكُمۡ أَوۡ أَشَدَّ ذِكۡرٗاۗ فَمِنَ ٱلنَّاسِ مَن يَقُولُ رَبَّنَآ ءَاتِنَا فِي ٱلدُّنۡيَا وَمَا لَهُۥ فِي ٱلۡأٓخِرَةِ مِنۡ خَلَٰقٖ

و چون مناسك حج خود را به جاي آورديد، الله را به ياد آوريد، همان طوري كه پدران خود را به ياد مي‌آوريد، و يا به ياد آوردن بهتر و بيشتري، بعضي از مردم مي‌گويند: پروردگارا!، در اين دنيا براي ما نيكي عطاء كن، و براي او در آخرت بهرة نيست

وَمِنۡهُم مَّن يَقُولُ رَبَّنَآ ءَاتِنَا فِي ٱلدُّنۡيَا حَسَنَةٗ وَفِي ٱلۡأٓخِرَةِ حَسَنَةٗ وَقِنَا عَذَابَ ٱلنَّارِ

و از مردمان كساني هستند كه مي‌گويند: پروردگارا! براي ما هم در اين دنيا، و هم در آخرت نيكي عطاء كن، و ما را از عذاب آتش حهنم بر كنار بدار

وَمِنَ ٱلنَّاسِ مَن يُعۡجِبُكَ قَوۡلُهُۥ فِي ٱلۡحَيَوٰةِ ٱلدُّنۡيَا وَيُشۡهِدُ ٱللَّهَ عَلَىٰ مَا فِي قَلۡبِهِۦ وَهُوَ أَلَدُّ ٱلۡخِصَامِ

و بعضي از مردم گفتارش در بارة زندگي دنيا تو را به تعجب وامي‌دارد، و الله را بر آنچه كه در دل دارد، شاهد مي‌گيرد، در حالي كه سرسخت ترين ستيزه جويان است

وَإِذَا تَوَلَّىٰ سَعَىٰ فِي ٱلۡأَرۡضِ لِيُفۡسِدَ فِيهَا وَيُهۡلِكَ ٱلۡحَرۡثَ وَٱلنَّسۡلَۚ وَٱللَّهُ لَا يُحِبُّ ٱلۡفَسَادَ

و چون [از نزد تو] بر گردد، كوشش مي‌كند كه در زمين فساد كاري نمايد، و كِشت و نسل را به هلاكت برساند، و الله فساد را دوست ندارد

وَإِذَا قِيلَ لَهُ ٱتَّقِ ٱللَّهَ أَخَذَتۡهُ ٱلۡعِزَّةُ بِٱلۡإِثۡمِۚ فَحَسۡبُهُۥ جَهَنَّمُۖ وَلَبِئۡسَ ٱلۡمِهَادُ

و چون برايش گفته شود كه از الله بترس، غرور او را به گناه وامي‌دارد، پس جهنم براي او بس است، و به يقين كه [جهنم] بد جايگاهي است

وَمِنَ ٱلنَّاسِ مَن يَشۡرِي نَفۡسَهُ ٱبۡتِغَآءَ مَرۡضَاتِ ٱللَّهِۚ وَٱللَّهُ رَءُوفُۢ بِٱلۡعِبَادِ

و از مردم كسانى هستند كه جان خود را جهت خوشنودي الله مي‌فروشند، و الله تعالى بر بندگان خود مهربان است

لِلۡفُقَرَآءِ ٱلَّذِينَ أُحۡصِرُواْ فِي سَبِيلِ ٱللَّهِ لَا يَسۡتَطِيعُونَ ضَرۡبٗا فِي ٱلۡأَرۡضِ يَحۡسَبُهُمُ ٱلۡجَاهِلُ أَغۡنِيَآءَ مِنَ ٱلتَّعَفُّفِ تَعۡرِفُهُم بِسِيمَٰهُمۡ لَا يَسۡـَٔلُونَ ٱلنَّاسَ إِلۡحَافٗاۗ وَمَا تُنفِقُواْ مِنۡ خَيۡرٖ فَإِنَّ ٱللَّهَ بِهِۦ عَلِيمٌ

[صدقات] براي فقرائي است كه در راه الله به باز مانده اند، و نمي‌توانند به اين طرف و آن طرف بروند، از شدت خويشتن داري، شخص جاهل آنها را غني مي‌پندارد، ولي آنها را از چهره‎هاي شان مي‌شناسي، با اصرار از مردم [چيزي] نمي‌خواهند، و هر مالي كه [براي اينها] انفاق كنيد، به يقين الله متعال به آن دانا است

ٱلَّذِينَ قَالَ لَهُمُ ٱلنَّاسُ إِنَّ ٱلنَّاسَ قَدۡ جَمَعُواْ لَكُمۡ فَٱخۡشَوۡهُمۡ فَزَادَهُمۡ إِيمَٰنٗا وَقَالُواْ حَسۡبُنَا ٱللَّهُ وَنِعۡمَ ٱلۡوَكِيلُ

اينها كساني هستند كه چون مردم به ايشان گفتند: مردم [مكه] براي جنگ كردن با شما جمع شده ‌اند، پس بايد از آنها بترسيد، اينها [از شنيدن اين سخن] بر ايمان شان افزوده شد، و [در جواب] گفتند: الله براي ما بسنده و بهترين حامي است

ٱلَّذِينَ يَبۡخَلُونَ وَيَأۡمُرُونَ ٱلنَّاسَ بِٱلۡبُخۡلِ وَيَكۡتُمُونَ مَآ ءَاتَىٰهُمُ ٱللَّهُ مِن فَضۡلِهِۦۗ وَأَعۡتَدۡنَا لِلۡكَٰفِرِينَ عَذَابٗا مُّهِينٗا

كساني كه بخل مي‌ورزند، و مردمان را به بخالت امر مي‌كنند، و آنچه را كه الله به فضل خويش به آنان داده است، پنهان مي‌دارند، و براي كافران عذاب خوار كنندة را آماده كرده‌ايم

وَٱلَّذِينَ يُنفِقُونَ أَمۡوَٰلَهُمۡ رِئَآءَ ٱلنَّاسِ وَلَا يُؤۡمِنُونَ بِٱللَّهِ وَلَا بِٱلۡيَوۡمِ ٱلۡأٓخِرِۗ وَمَن يَكُنِ ٱلشَّيۡطَٰنُ لَهُۥ قَرِينٗا فَسَآءَ قَرِينٗا

و كساني كه اموال خود را به [جهت] نشان دادن به مردم [ريا] انفاق مي‌كنند، و به الله و به روز آخرت ايمان ندارند، [اينان ياران و پيروان شيطان اند] و كسي كه شيطان با او همدم شود، همدم بدي است

يَسۡتَخۡفُونَ مِنَ ٱلنَّاسِ وَلَا يَسۡتَخۡفُونَ مِنَ ٱللَّهِ وَهُوَ مَعَهُمۡ إِذۡ يُبَيِّتُونَ مَا لَا يَرۡضَىٰ مِنَ ٱلۡقَوۡلِۚ وَكَانَ ٱللَّهُ بِمَا يَعۡمَلُونَ مُحِيطًا

[كارهاي بد خود را] از مردم پنهان مي‌دارند، و اما از الله پنهان نمي‌دارند، در حالي كه چون شبانگاه سخنان بدي را كه الله نمي‌پسندد مي‌انديشند، الله با آنها است، و الله به آنچه مي‌كنند، احاطه دارد

۞لَتَجِدَنَّ أَشَدَّ ٱلنَّاسِ عَدَٰوَةٗ لِّلَّذِينَ ءَامَنُواْ ٱلۡيَهُودَ وَٱلَّذِينَ أَشۡرَكُواْۖ وَلَتَجِدَنَّ أَقۡرَبَهُم مَّوَدَّةٗ لِّلَّذِينَ ءَامَنُواْ ٱلَّذِينَ قَالُوٓاْ إِنَّا نَصَٰرَىٰۚ ذَٰلِكَ بِأَنَّ مِنۡهُمۡ قِسِّيسِينَ وَرُهۡبَانٗا وَأَنَّهُمۡ لَا يَسۡتَكۡبِرُونَ

هرآينه سرسخت‌ترين مردمان در دشمني با مؤمنان، يهود و مشركان را مي‌يابي، و هرآينه نزديكترين كسان در دوستي با مؤمنان، كساني را مي‌يابي كه گفتند ما نصاري هستيم، اين به خاطر آن است كه از ميان آنان كشيشان و راهبان هستند، و آنها كساني هستند كه در برابر حق سركشي نمي‌كنند

وَإِذَا سَمِعُواْ مَآ أُنزِلَ إِلَى ٱلرَّسُولِ تَرَىٰٓ أَعۡيُنَهُمۡ تَفِيضُ مِنَ ٱلدَّمۡعِ مِمَّا عَرَفُواْ مِنَ ٱلۡحَقِّۖ يَقُولُونَ رَبَّنَآ ءَامَنَّا فَٱكۡتُبۡنَا مَعَ ٱلشَّـٰهِدِينَ

و چون آنچه را كه بر پيامبر نازل شده است بشنوند، مي‌بيني كه به سبب آنچه كه از حق شناخته‌ اند، از چشمان شان اشك جاري مي‌گردد، مي‌گويند: پروردگارا! ايمان آورديم، پس ما را در زمرة شاهدان بنويس

وَمَا لَنَا لَا نُؤۡمِنُ بِٱللَّهِ وَمَا جَآءَنَا مِنَ ٱلۡحَقِّ وَنَطۡمَعُ أَن يُدۡخِلَنَا رَبُّنَا مَعَ ٱلۡقَوۡمِ ٱلصَّـٰلِحِينَ

اينها گفتند: و ما را چه شده است كه به الله، و به آنچه كه از حق براي مان آمده است، ايمان نياوريم، و اميدواريم كه پروردگار ما، ماها را در زمرة صالحان در آورد

وَإِذۡ قَالَتۡ أُمَّةٞ مِّنۡهُمۡ لِمَ تَعِظُونَ قَوۡمًا ٱللَّهُ مُهۡلِكُهُمۡ أَوۡ مُعَذِّبُهُمۡ عَذَابٗا شَدِيدٗاۖ قَالُواْ مَعۡذِرَةً إِلَىٰ رَبِّكُمۡ وَلَعَلَّهُمۡ يَتَّقُونَ

و [زماني را به ياد آور] كه گروهي از آنان گفتند: چرا مردمي را پند مي‌دهيد كه الله آنها را هلاك می‌کند، و يا به عذاب سختي گرفتار مي‌سازد؟ گفتند: تا [براي ما] در نزد پروردگار تان عذري باشد، و تا شايد كه [اين مردم] پرهيزگاري كنند

وَإِنۡ أَحَدٞ مِّنَ ٱلۡمُشۡرِكِينَ ٱسۡتَجَارَكَ فَأَجِرۡهُ حَتَّىٰ يَسۡمَعَ كَلَٰمَ ٱللَّهِ ثُمَّ أَبۡلِغۡهُ مَأۡمَنَهُۥۚ ذَٰلِكَ بِأَنَّهُمۡ قَوۡمٞ لَّا يَعۡلَمُونَ

و اگر كسي از مشركان از تو پناهندگي خواست، برايش پناه بده، تا كلام الله را بشنود، و بعد از آن او را به جاي امنش برسان؛ زيرا آنان مردمي هستند كه نمي‌دانند

ٱقۡتَرَبَ لِلنَّاسِ حِسَابُهُمۡ وَهُمۡ فِي غَفۡلَةٖ مُّعۡرِضُونَ

حساب مردمان براي آنها نزديك شده است، و آنها در حال غفلت روي گردانند

مَا يَأۡتِيهِم مِّن ذِكۡرٖ مِّن رَّبِّهِم مُّحۡدَثٍ إِلَّا ٱسۡتَمَعُوهُ وَهُمۡ يَلۡعَبُونَ

هيچ پند تازة از طرف پروردگار شان براي آنها نمي‌رسد، مگر اينكه بازي كنان به آن گوش مي‌دهند

لَاهِيَةٗ قُلُوبُهُمۡۗ وَأَسَرُّواْ ٱلنَّجۡوَى ٱلَّذِينَ ظَلَمُواْ هَلۡ هَٰذَآ إِلَّا بَشَرٞ مِّثۡلُكُمۡۖ أَفَتَأۡتُونَ ٱلسِّحۡرَ وَأَنتُمۡ تُبۡصِرُونَ

دلهاي شان سرگرم لذتها [دنيوى] است، و ستمكاران به طور سرگوشي [به يكديگر گفتند] آيا اين شخص [محمد ] غير از اين است كه بشري همانند شما است؟ آيا ديده و دانسته به سوي سحر مي‌رويد

وَمِنَ ٱلنَّاسِ مَن يُجَٰدِلُ فِي ٱللَّهِ بِغَيۡرِ عِلۡمٖ وَيَتَّبِعُ كُلَّ شَيۡطَٰنٖ مَّرِيدٖ

و از مردم كساني هستند كه بدون علم، در بارة خدا مجادله مي‌كنند، و از هر شيطان سركشي پيروي مي‌نمايند

وَمِنَ ٱلنَّاسِ مَن يُجَٰدِلُ فِي ٱللَّهِ بِغَيۡرِ عِلۡمٖ وَلَا هُدٗى وَلَا كِتَٰبٖ مُّنِيرٖ

و بعضي از مردم [كسي است كه] بدون [هيچ] دانشي، و بدون هيچ هدايت، و كتاب روشنگري، در بارة الله به مجادله مي‌پردازد

ثَانِيَ عِطۡفِهِۦ لِيُضِلَّ عَن سَبِيلِ ٱللَّهِۖ لَهُۥ فِي ٱلدُّنۡيَا خِزۡيٞۖ وَنُذِيقُهُۥ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِ عَذَابَ ٱلۡحَرِيقِ

شانه هايش را از روي غرور و خود خواهي بالا مي‌اندازد، تا اينكه مردم را از راه الله منحرف سازد، براي [اين شخص] در دنيا رسوايي است، و در روز قيامت عذاب سوزان را به او مي‌چشانيم

وَمِنَ ٱلنَّاسِ مَن يَعۡبُدُ ٱللَّهَ عَلَىٰ حَرۡفٖۖ فَإِنۡ أَصَابَهُۥ خَيۡرٌ ٱطۡمَأَنَّ بِهِۦۖ وَإِنۡ أَصَابَتۡهُ فِتۡنَةٌ ٱنقَلَبَ عَلَىٰ وَجۡهِهِۦ خَسِرَ ٱلدُّنۡيَا وَٱلۡأٓخِرَةَۚ ذَٰلِكَ هُوَ ٱلۡخُسۡرَانُ ٱلۡمُبِينُ

و از مردم كسي است كه الله را با دو دلي مي‌پرستد، [به اين طريق] كه اگر خيري به او برسد، به آن مطمئن مي‌شود، و اگر به مصيبتي گرفتار شود، به عقب برمي‌گردد، [اين كسي است كه] زيان كار دنيا و آخرت شده است، و واين زيان آشكار و حقيقي است