۞إِذۡ تُصۡعِدُونَ وَلَا تَلۡوُۥنَ عَلَىٰٓ أَحَدٖ وَٱلرَّسُولُ يَدۡعُوكُمۡ فِيٓ أُخۡرَىٰكُمۡ فَأَثَٰبَكُمۡ غَمَّۢا بِغَمّٖ لِّكَيۡلَا تَحۡزَنُواْ عَلَىٰ مَا فَاتَكُمۡ وَلَا مَآ أَصَٰبَكُمۡۗ وَٱللَّهُ خَبِيرُۢ بِمَا تَعۡمَلُونَ

هنگامي كه [از ميدان نبرد] از كوه بالا مي‌رفتيد، و به هيچ كس توجه نداشتيد، و پيامبر شما را از پشت سر صدا مي‌زد، پس غمي بر غم تان افزود، تا به آنچه كه از دست داده ‎ايد، و به آنچه كه بر شما رفته است، اندوهناك نباشيد، و الله تعالى به آنچه كه مي‌كنيد آگاه است

ثُمَّ أَنزَلَ عَلَيۡكُم مِّنۢ بَعۡدِ ٱلۡغَمِّ أَمَنَةٗ نُّعَاسٗا يَغۡشَىٰ طَآئِفَةٗ مِّنكُمۡۖ وَطَآئِفَةٞ قَدۡ أَهَمَّتۡهُمۡ أَنفُسُهُمۡ يَظُنُّونَ بِٱللَّهِ غَيۡرَ ٱلۡحَقِّ ظَنَّ ٱلۡجَٰهِلِيَّةِۖ يَقُولُونَ هَل لَّنَا مِنَ ٱلۡأَمۡرِ مِن شَيۡءٖۗ قُلۡ إِنَّ ٱلۡأَمۡرَ كُلَّهُۥ لِلَّهِۗ يُخۡفُونَ فِيٓ أَنفُسِهِم مَّا لَا يُبۡدُونَ لَكَۖ يَقُولُونَ لَوۡ كَانَ لَنَا مِنَ ٱلۡأَمۡرِ شَيۡءٞ مَّا قُتِلۡنَا هَٰهُنَاۗ قُل لَّوۡ كُنتُمۡ فِي بُيُوتِكُمۡ لَبَرَزَ ٱلَّذِينَ كُتِبَ عَلَيۡهِمُ ٱلۡقَتۡلُ إِلَىٰ مَضَاجِعِهِمۡۖ وَلِيَبۡتَلِيَ ٱللَّهُ مَا فِي صُدُورِكُمۡ وَلِيُمَحِّصَ مَا فِي قُلُوبِكُمۡۚ وَٱللَّهُ عَلِيمُۢ بِذَاتِ ٱلصُّدُورِ

سپس از پي آن غم، آرامشي براي شما فرستاد، كه عدة از شما را خواب سبكي فراگرفت، و عِدَّة ديگري از [كساني كه با] شما [هستند] در فكر جان خويش بودند، و در بارة الله گمانهاي نادرستي همچون گمانهاي دورة جاهليت مي‌کردند، مي‌گفتند: آيا ما را از اين كار چيزي هست، [اى پيامبر!] بگو! همة كارها براي الله است، در دلهاي خود چيزهايی را پنهان مي‌كنند، كه براي تو نمي‎گويند، مي‌گويند: اگر اختيار به دست ما مي‌بود، در اينجا كشته نمي‌شديم، [اي پيامبر] بگو! اگر در خانه‌هاي خود هم مي‌بوديد، كساني كه كشته شدن آنان مقدر شده بود، به قتلگاه خويش مي‌رفتند، و تا اينكه الله آنچه را در سينه پنهان مي‌داريد، بيازمايد، و آنچه را كه [از وساوس شيطان] در دل داريد پاك گرداند، و الله به راز دلها آگاه است

إِنَّ ٱلَّذِينَ تَوَلَّوۡاْ مِنكُمۡ يَوۡمَ ٱلۡتَقَى ٱلۡجَمۡعَانِ إِنَّمَا ٱسۡتَزَلَّهُمُ ٱلشَّيۡطَٰنُ بِبَعۡضِ مَا كَسَبُواْۖ وَلَقَدۡ عَفَا ٱللَّهُ عَنۡهُمۡۗ إِنَّ ٱللَّهَ غَفُورٌ حَلِيمٞ

به يقين كساني كه از شما [در] روز روبرو شدن دو گروه [كه مسلمانان و مشركان باشند] پشت كردند، به سبب بعضي از [گناهاني] بود كه مرتكب آن شده بودند، شيطان آنها را اغواء كرد، و هرآيينه الله از [گناهان] آنها در گذشت؛ زيرا الله آمرزندة بردبار است

يَـٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ لَا تَكُونُواْ كَٱلَّذِينَ كَفَرُواْ وَقَالُواْ لِإِخۡوَٰنِهِمۡ إِذَا ضَرَبُواْ فِي ٱلۡأَرۡضِ أَوۡ كَانُواْ غُزّٗى لَّوۡ كَانُواْ عِندَنَا مَا مَاتُواْ وَمَا قُتِلُواْ لِيَجۡعَلَ ٱللَّهُ ذَٰلِكَ حَسۡرَةٗ فِي قُلُوبِهِمۡۗ وَٱللَّهُ يُحۡيِۦ وَيُمِيتُۗ وَٱللَّهُ بِمَا تَعۡمَلُونَ بَصِيرٞ

اي كساني كه ‌ايمان آورده ‎ايد! مانند كساني نباشيد كه كافر شدند، و براي برادران خود كه به سفر و يا به جنگ رفته بودند، گفتند: اگر آنها نزد ما مي‌بودند، نه مي‌مردند، و نه كشته مي‌شدند، تا الله اين انديشه را حسرتي در دلهاى شان قرار دهد، و الله زنده مي‌كند، و مي‌ميراند، و الله به آنچه مي‌كنيد، بينا است

وَلَئِن قُتِلۡتُمۡ فِي سَبِيلِ ٱللَّهِ أَوۡ مُتُّمۡ لَمَغۡفِرَةٞ مِّنَ ٱللَّهِ وَرَحۡمَةٌ خَيۡرٞ مِّمَّا يَجۡمَعُونَ

و اگر در راه الله كشته شويد، و يا بميريد، هرآينه آمرزش و رحمت الله از آنچه جمع مي‌كنند، بهتر است

وَلَئِن مُّتُّمۡ أَوۡ قُتِلۡتُمۡ لَإِلَى ٱللَّهِ تُحۡشَرُونَ

و اگر بميريد و يا كشته شويد، هرآينه به سوي الله برانگيخته مي‌شويد

فَبِمَا رَحۡمَةٖ مِّنَ ٱللَّهِ لِنتَ لَهُمۡۖ وَلَوۡ كُنتَ فَظًّا غَلِيظَ ٱلۡقَلۡبِ لَٱنفَضُّواْ مِنۡ حَوۡلِكَۖ فَٱعۡفُ عَنۡهُمۡ وَٱسۡتَغۡفِرۡ لَهُمۡ وَشَاوِرۡهُمۡ فِي ٱلۡأَمۡرِۖ فَإِذَا عَزَمۡتَ فَتَوَكَّلۡ عَلَى ٱللَّهِۚ إِنَّ ٱللَّهَ يُحِبُّ ٱلۡمُتَوَكِّلِينَ

به سبب رحمتي از طرف الله، با آنان نرم‌خوي شدي، و اگر خشن و سنگدل مي‌بودي، از اطراف تو پراكنده مي‌شدند، پس آنان را ببخش، و براي آنان طلب آمرزش كن، و در كارها با ايشان مشورت نما، و چون تصميم گرفتي، بر الله توكل كن؛ زيرا الله توكل كنندگان را دوست دارد

إِن يَنصُرۡكُمُ ٱللَّهُ فَلَا غَالِبَ لَكُمۡۖ وَإِن يَخۡذُلۡكُمۡ فَمَن ذَا ٱلَّذِي يَنصُرُكُم مِّنۢ بَعۡدِهِۦۗ وَعَلَى ٱللَّهِ فَلۡيَتَوَكَّلِ ٱلۡمُؤۡمِنُونَ

اگر الله شما را ياري كند، هيچ كس بر شما چيره نمي‌شود، و اگر شما را خوار كند، پس كيست كه بعد از وي شما را ياري دهد؟ و مؤمنان بايد بر الله توكل نمايند

وَمَا كَانَ لِنَبِيٍّ أَن يَغُلَّۚ وَمَن يَغۡلُلۡ يَأۡتِ بِمَا غَلَّ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِۚ ثُمَّ تُوَفَّىٰ كُلُّ نَفۡسٖ مَّا كَسَبَتۡ وَهُمۡ لَا يُظۡلَمُونَ

و براي هيچ پيامبري سزاوار نيست كه [در مال غنيمت] خيانت كند، و كسي كه خيانت كند، در روز قيامت آنچه را كه خيانت كرده است، [با خود] مي‌آورد، و آنگاه به هر كسي [جزاي] آنچه كه كرده است، به طور كامل داده مي‌شود، و بر آنها ستم نمي‌شود

أَفَمَنِ ٱتَّبَعَ رِضۡوَٰنَ ٱللَّهِ كَمَنۢ بَآءَ بِسَخَطٖ مِّنَ ٱللَّهِ وَمَأۡوَىٰهُ جَهَنَّمُۖ وَبِئۡسَ ٱلۡمَصِيرُ

آيا كسي كه از رضايت الله پيروي نموده، مانند كسي است كه سبب خشم الله شده است، و جايگاه او دوزخ است، و آن مصير بدي است

هُمۡ دَرَجَٰتٌ عِندَ ٱللَّهِۗ وَٱللَّهُ بَصِيرُۢ بِمَا يَعۡمَلُونَ

آنها در نزد الله درجاتي دارند، و الله به آنچه انجام مي‌دهيد، آگاه است

لَقَدۡ مَنَّ ٱللَّهُ عَلَى ٱلۡمُؤۡمِنِينَ إِذۡ بَعَثَ فِيهِمۡ رَسُولٗا مِّنۡ أَنفُسِهِمۡ يَتۡلُواْ عَلَيۡهِمۡ ءَايَٰتِهِۦ وَيُزَكِّيهِمۡ وَيُعَلِّمُهُمُ ٱلۡكِتَٰبَ وَٱلۡحِكۡمَةَ وَإِن كَانُواْ مِن قَبۡلُ لَفِي ضَلَٰلٖ مُّبِينٍ

به تحقيق الله بر مؤمنان منت نهاد كه در بين شان پيامبري از خود شان مبعوث ساخت، كه آيات او را براي آنها مي‌خواند، و آنها را [از افكار جاهليت] پاك مي‌سازد، و كتاب و حكمت را براي آنها مي‌آموزد[1]، اگر چه پيش از اين در گمراهي آشكاري قرار داشتند

أَوَلَمَّآ أَصَٰبَتۡكُم مُّصِيبَةٞ قَدۡ أَصَبۡتُم مِّثۡلَيۡهَا قُلۡتُمۡ أَنَّىٰ هَٰذَاۖ قُلۡ هُوَ مِنۡ عِندِ أَنفُسِكُمۡۗ إِنَّ ٱللَّهَ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٖ قَدِيرٞ

آيا اگر به شما مصيبتي برسد، حال آنكه خود شما دو چند آن را بر دشمن وارد كرده بوديد، مي‌گوييد اين مصيبت از كجا رسيد؟ بگو! اين مصيبت از طرف خود شما است، و الله بر هر چيزي توانا است

وَمَآ أَصَٰبَكُمۡ يَوۡمَ ٱلۡتَقَى ٱلۡجَمۡعَانِ فَبِإِذۡنِ ٱللَّهِ وَلِيَعۡلَمَ ٱلۡمُؤۡمِنِينَ

آنچه كه در روز روبرو شدن دو گروه به شما رسيد، [كه قتل و جرح و هزيمت باشد] به اذن الله بود، تا مؤمنان را بدان آگاه كند

وَلِيَعۡلَمَ ٱلَّذِينَ نَافَقُواْۚ وَقِيلَ لَهُمۡ تَعَالَوۡاْ قَٰتِلُواْ فِي سَبِيلِ ٱللَّهِ أَوِ ٱدۡفَعُواْۖ قَالُواْ لَوۡ نَعۡلَمُ قِتَالٗا لَّٱتَّبَعۡنَٰكُمۡۗ هُمۡ لِلۡكُفۡرِ يَوۡمَئِذٍ أَقۡرَبُ مِنۡهُمۡ لِلۡإِيمَٰنِۚ يَقُولُونَ بِأَفۡوَٰهِهِم مَّا لَيۡسَ فِي قُلُوبِهِمۡۚ وَٱللَّهُ أَعۡلَمُ بِمَا يَكۡتُمُونَ

و [همچنين] تا كساني را كه منافقت كردند، به علم ظهور بداند، و [چون] براي آنها [منافقان] گفته شد: بياييد در راه الله نبرد كنيد، و يا دفاع نماييد، گفتند: اگر مي‌دانستيم كه جنگي وجود دارد، از شما پيروي نمي‌كرديم، اينان در اين روز به كفر نسبت به ايمان نزديكتر هستند، به زبانهاي خود چيزي را مي‌گويند كه در دلهاي شان نيست، و الله به آنچه كه پنهان مي‌دارند، دانا تر است

ٱلَّذِينَ قَالُواْ لِإِخۡوَٰنِهِمۡ وَقَعَدُواْ لَوۡ أَطَاعُونَا مَا قُتِلُواْۗ قُلۡ فَٱدۡرَءُواْ عَنۡ أَنفُسِكُمُ ٱلۡمَوۡتَ إِن كُنتُمۡ صَٰدِقِينَ

آنهايي كه از [جهاد] باز نشستند، براي برادران خود گفتند: اگر از ما پيروي مي‌كردند، كشته نمي‌شدند، بگو! اگر راست مي‌گوييد، مرگ را از خود باز داريد

وَلَا تَحۡسَبَنَّ ٱلَّذِينَ قُتِلُواْ فِي سَبِيلِ ٱللَّهِ أَمۡوَٰتَۢاۚ بَلۡ أَحۡيَآءٌ عِندَ رَبِّهِمۡ يُرۡزَقُونَ

و كساني را كه در راه الله كشته شده ‌اند، مرده مپندار، بلكه زنده ‌اند، و نزد پروردگار شان روزي داده مي‌شوند

فَرِحِينَ بِمَآ ءَاتَىٰهُمُ ٱللَّهُ مِن فَضۡلِهِۦ وَيَسۡتَبۡشِرُونَ بِٱلَّذِينَ لَمۡ يَلۡحَقُواْ بِهِم مِّنۡ خَلۡفِهِمۡ أَلَّا خَوۡفٌ عَلَيۡهِمۡ وَلَا هُمۡ يَحۡزَنُونَ

و به آنچه كه الله از فضل خود به آنان داده است شادمان هستند، و به مقام و مرتبة كساني كه پس از اينها مي‌آيند، و هنوز به اينها نپيوسته ‌اند، شاد و خوشحال هستند، كه بر آنها نه ترسي است، و نه هم اندوهگين مي‌شوند