وَأَوۡرَثۡنَا ٱلۡقَوۡمَ ٱلَّذِينَ كَانُواْ يُسۡتَضۡعَفُونَ مَشَٰرِقَ ٱلۡأَرۡضِ وَمَغَٰرِبَهَا ٱلَّتِي بَٰرَكۡنَا فِيهَاۖ وَتَمَّتۡ كَلِمَتُ رَبِّكَ ٱلۡحُسۡنَىٰ عَلَىٰ بَنِيٓ إِسۡرَـٰٓءِيلَ بِمَا صَبَرُواْۖ وَدَمَّرۡنَا مَا كَانَ يَصۡنَعُ فِرۡعَوۡنُ وَقَوۡمُهُۥ وَمَا كَانُواْ يَعۡرِشُونَ

و به قومي كه به استضعاف كشيده مي‌شدند، [بني اسرائيل] مشارق و مغارب سرزميني را كه در آن بركت نهاده بوديم به ميراث داديم، و وعدة نيك پروردگارت بر بني اسرائيل به پاداش صبري كه كردند، تحقق يافت، و آنچه را كه فرعون و قومش ساخته بودند، و آنچه را كه بر مي‌افراشتند، ويران كرديم

وَجَٰوَزۡنَا بِبَنِيٓ إِسۡرَـٰٓءِيلَ ٱلۡبَحۡرَ فَأَتَوۡاْ عَلَىٰ قَوۡمٖ يَعۡكُفُونَ عَلَىٰٓ أَصۡنَامٖ لَّهُمۡۚ قَالُواْ يَٰمُوسَى ٱجۡعَل لَّنَآ إِلَٰهٗا كَمَا لَهُمۡ ءَالِهَةٞۚ قَالَ إِنَّكُمۡ قَوۡمٞ تَجۡهَلُونَ

و بني اسرائيل را از دريا عبور داديم و بر مردمي گذر كردند كه بر بتهاي خويش مجاورت داشتند، گفتند: اي موسي! همان طوري كه براي اينان معبوداني است، براي ما هم خدايي قرار بده، گفت: به يقين شما مردم جاهلي هستيد

إِنَّ هَـٰٓؤُلَآءِ مُتَبَّرٞ مَّا هُمۡ فِيهِ وَبَٰطِلٞ مَّا كَانُواْ يَعۡمَلُونَ

به يقين آنچه اينان بر آنند، نابود شدني است، و آنچه انجام مي‌دهند، باطل است

قَالَ أَغَيۡرَ ٱللَّهِ أَبۡغِيكُمۡ إِلَٰهٗا وَهُوَ فَضَّلَكُمۡ عَلَى ٱلۡعَٰلَمِينَ

[موسي] گفت: آيا به جز از الله [يكتا] معبود ديگري براي شما بجويم، حال آنكه او شما را بر جهانيان [زمان شما] برتري داده است

وَإِذۡ أَنجَيۡنَٰكُم مِّنۡ ءَالِ فِرۡعَوۡنَ يَسُومُونَكُمۡ سُوٓءَ ٱلۡعَذَابِ يُقَتِّلُونَ أَبۡنَآءَكُمۡ وَيَسۡتَحۡيُونَ نِسَآءَكُمۡۚ وَفِي ذَٰلِكُم بَلَآءٞ مِّن رَّبِّكُمۡ عَظِيمٞ

و [اي بني اسرائيل] زماني را به ياد آوريد كه شما را از فرعونيان نجات داديم، كه شما را به عذابهاي سختي شكنجه مي‌كردند، پسران تان را مي‌كشتند، و زنان تان را [جهت خدمت كردن به خود] زنده نگه مي‌داشتند، و در اين كار آزمايش بزرگي از طرف پروردگار تان بود

وَٱتَّخَذَ قَوۡمُ مُوسَىٰ مِنۢ بَعۡدِهِۦ مِنۡ حُلِيِّهِمۡ عِجۡلٗا جَسَدٗا لَّهُۥ خُوَارٌۚ أَلَمۡ يَرَوۡاْ أَنَّهُۥ لَا يُكَلِّمُهُمۡ وَلَا يَهۡدِيهِمۡ سَبِيلًاۘ ٱتَّخَذُوهُ وَكَانُواْ ظَٰلِمِينَ

و قوم موسي بعد از [رفتن] او [به ميعادگاه] از زيورهاي شان مجسمة گوسالة ساختند كه صداي گوساله داشت، آيا نديدند كه [آن گوساله] با آنها سخن نمي‌گويد، و آنها را به راهي هدايت نمي‌كند، ليكن آن را [به خدايي] برگزيدند، و ستمكار بودند

وَلَمَّا سُقِطَ فِيٓ أَيۡدِيهِمۡ وَرَأَوۡاْ أَنَّهُمۡ قَدۡ ضَلُّواْ قَالُواْ لَئِن لَّمۡ يَرۡحَمۡنَا رَبُّنَا وَيَغۡفِرۡ لَنَا لَنَكُونَنَّ مِنَ ٱلۡخَٰسِرِينَ

و چون [قوم موسي از اين كار خود] پشيمان شدند، و ديدند كه راه گمراهي را پيموده ‌اند، گفتند: اگر پروردگار ما به ما رحمت نكند، و ما را نيامرزد، هرآينه از زيانكاران خواهيم بود

وَلَمَّا رَجَعَ مُوسَىٰٓ إِلَىٰ قَوۡمِهِۦ غَضۡبَٰنَ أَسِفٗا قَالَ بِئۡسَمَا خَلَفۡتُمُونِي مِنۢ بَعۡدِيٓۖ أَعَجِلۡتُمۡ أَمۡرَ رَبِّكُمۡۖ وَأَلۡقَى ٱلۡأَلۡوَاحَ وَأَخَذَ بِرَأۡسِ أَخِيهِ يَجُرُّهُۥٓ إِلَيۡهِۚ قَالَ ٱبۡنَ أُمَّ إِنَّ ٱلۡقَوۡمَ ٱسۡتَضۡعَفُونِي وَكَادُواْ يَقۡتُلُونَنِي فَلَا تُشۡمِتۡ بِيَ ٱلۡأَعۡدَآءَ وَلَا تَجۡعَلۡنِي مَعَ ٱلۡقَوۡمِ ٱلظَّـٰلِمِينَ

و چون موسي [از ميقات پروردگار خود] خشمناك و اندوهگين به سوي قوم خود برگشت، گفت: در غياب من، جانشينان بدي برايم بوديد، آيا در امر پروردگار تان شتاب كرديد؟ و الواح را [بر زمين] انداخت، و سر برادر خود را گرفت و به طرف خود مي‌كشيد، [برادرش] گفت: اي پسر مادر من! اين مردم مرا ضعيف شمردند، و چيزي نمانده بود كه مرا بكشند، پس مرا دشمن شاد مكن، و مرا در رديف گروه ستمكاران قرار مده

قَالَ رَبِّ ٱغۡفِرۡ لِي وَلِأَخِي وَأَدۡخِلۡنَا فِي رَحۡمَتِكَۖ وَأَنتَ أَرۡحَمُ ٱلرَّـٰحِمِينَ

[موسي] گفت: پروردگارا! براي من و برادرم بيامرز، و ما را مشمول رحمت خود بگردان، و تو مهربان ترين مهربانان هستي

إِنَّ ٱلَّذِينَ ٱتَّخَذُواْ ٱلۡعِجۡلَ سَيَنَالُهُمۡ غَضَبٞ مِّن رَّبِّهِمۡ وَذِلَّةٞ فِي ٱلۡحَيَوٰةِ ٱلدُّنۡيَاۚ وَكَذَٰلِكَ نَجۡزِي ٱلۡمُفۡتَرِينَ

همانا كساني كه گوساله را [به خدايي] گرفتند، به زودي غضبي از پروردگار شان، و ذلتي در زندگي دنيا به آنان مي‌رسد، و ما افتراء كنندگان را اين گونه جزاء مي‌دهيم

وَٱلَّذِينَ عَمِلُواْ ٱلسَّيِّـَٔاتِ ثُمَّ تَابُواْ مِنۢ بَعۡدِهَا وَءَامَنُوٓاْ إِنَّ رَبَّكَ مِنۢ بَعۡدِهَا لَغَفُورٞ رَّحِيمٞ

و كساني كه مرتكب كارهاي بد گرديده و بعد از آن توبه كرده و ايمان آورده ‌اند، هرآينه پروردگار تو بعد از آن [توبه]، آمرزندة مهربان است

وَمِن قَوۡمِ مُوسَىٰٓ أُمَّةٞ يَهۡدُونَ بِٱلۡحَقِّ وَبِهِۦ يَعۡدِلُونَ

و از قوم موسي گروهي هستند كه [مردم را] به راه راست رهنمايي كرده و به حق داوري مي‌كنند

وَقَطَّعۡنَٰهُمُ ٱثۡنَتَيۡ عَشۡرَةَ أَسۡبَاطًا أُمَمٗاۚ وَأَوۡحَيۡنَآ إِلَىٰ مُوسَىٰٓ إِذِ ٱسۡتَسۡقَىٰهُ قَوۡمُهُۥٓ أَنِ ٱضۡرِب بِّعَصَاكَ ٱلۡحَجَرَۖ فَٱنۢبَجَسَتۡ مِنۡهُ ٱثۡنَتَا عَشۡرَةَ عَيۡنٗاۖ قَدۡ عَلِمَ كُلُّ أُنَاسٖ مَّشۡرَبَهُمۡۚ وَظَلَّلۡنَا عَلَيۡهِمُ ٱلۡغَمَٰمَ وَأَنزَلۡنَا عَلَيۡهِمُ ٱلۡمَنَّ وَٱلسَّلۡوَىٰۖ كُلُواْ مِن طَيِّبَٰتِ مَا رَزَقۡنَٰكُمۡۚ وَمَا ظَلَمُونَا وَلَٰكِن كَانُوٓاْ أَنفُسَهُمۡ يَظۡلِمُونَ

و آنان را به دوازده قبيله كه گروه‌هايی [از نسل يعقوب بودند] تقسيم كرديم، و آنگاه كه قوم موسي از او آب خواستند، به او وحي كرديم كه عصايت را بر سنگ بزن، و از آن [سنگ] دوازده چشمه جوشيد، و هر گروهي آبشخور خود را شناخت، و ابر را بر آنان سايبان قرار داديم، و (منّ) و (سلوي) را بر آنان نازل ساختيم، [و گفتيم] از پاكيزه‌هايی كه براي تان روزي داده ‌ايم بخوريد، آنها [به سبب نافرماني خود] بر ما ستم نكردند، بلكه بر خود ستم كردند

وَإِذۡ قِيلَ لَهُمُ ٱسۡكُنُواْ هَٰذِهِ ٱلۡقَرۡيَةَ وَكُلُواْ مِنۡهَا حَيۡثُ شِئۡتُمۡ وَقُولُواْ حِطَّةٞ وَٱدۡخُلُواْ ٱلۡبَابَ سُجَّدٗا نَّغۡفِرۡ لَكُمۡ خَطِيٓـَٰٔتِكُمۡۚ سَنَزِيدُ ٱلۡمُحۡسِنِينَ

و آن زماني را به ياد آوريد كه به آنها گفته شد در اين شهر [كه بيت المقدس باشد] سكني گزين گرديد، و از [نعمتهاي] آن از هر جايي كه مي‌خواهيد بخوريد، و بگوييد: [الله] گناهان ما را محو كن، و سجده كنان [فروتني] از دروازه درآييد، تا گناهان شما را براي شما بيامرزيم، [و] به پاداش نيكوكاران خواهيم افزود

فَبَدَّلَ ٱلَّذِينَ ظَلَمُواْ مِنۡهُمۡ قَوۡلًا غَيۡرَ ٱلَّذِي قِيلَ لَهُمۡ فَأَرۡسَلۡنَا عَلَيۡهِمۡ رِجۡزٗا مِّنَ ٱلسَّمَآءِ بِمَا كَانُواْ يَظۡلِمُونَ

و كساني از آنها كه ستم كردند، سخني را كه به آنها گفته شده بود، به سخن ديگري تغيير دادند، پس به سزاي آنكه ستم مي‌كردند، عذابي از آسمان بر آنان نازل كرديم

وَسۡـَٔلۡهُمۡ عَنِ ٱلۡقَرۡيَةِ ٱلَّتِي كَانَتۡ حَاضِرَةَ ٱلۡبَحۡرِ إِذۡ يَعۡدُونَ فِي ٱلسَّبۡتِ إِذۡ تَأۡتِيهِمۡ حِيتَانُهُمۡ يَوۡمَ سَبۡتِهِمۡ شُرَّعٗا وَيَوۡمَ لَا يَسۡبِتُونَ لَا تَأۡتِيهِمۡۚ كَذَٰلِكَ نَبۡلُوهُم بِمَا كَانُواْ يَفۡسُقُونَ

و از آنان در بارة [مردم] روستا كه در كنار دريا بودند، سؤال كن، آنگاه كه در روز شنبه تجاوز مي‌كردند، آن زماني كه ماهيان آنها در روز شنبه [كه روز عبادت شان بود] به طور آشكارا مي‌آمدند، و روزي كه [بزرگ داشتن] روز شنبه نمي‌داشتند، نمي‌آمدند، اين چنين آنان را به سبب آنكه نافرماني مي‌كردند، آزمايش كرديم

وَإِذۡ قَالَتۡ أُمَّةٞ مِّنۡهُمۡ لِمَ تَعِظُونَ قَوۡمًا ٱللَّهُ مُهۡلِكُهُمۡ أَوۡ مُعَذِّبُهُمۡ عَذَابٗا شَدِيدٗاۖ قَالُواْ مَعۡذِرَةً إِلَىٰ رَبِّكُمۡ وَلَعَلَّهُمۡ يَتَّقُونَ

و [زماني را به ياد آور] كه گروهي از آنان گفتند: چرا مردمي را پند مي‌دهيد كه الله آنها را هلاك می‌کند، و يا به عذاب سختي گرفتار مي‌سازد؟ گفتند: تا [براي ما] در نزد پروردگار تان عذري باشد، و تا شايد كه [اين مردم] پرهيزگاري كنند

فَلَمَّا نَسُواْ مَا ذُكِّرُواْ بِهِۦٓ أَنجَيۡنَا ٱلَّذِينَ يَنۡهَوۡنَ عَنِ ٱلسُّوٓءِ وَأَخَذۡنَا ٱلَّذِينَ ظَلَمُواْ بِعَذَابِۭ بَـِٔيسِۭ بِمَا كَانُواْ يَفۡسُقُونَ

و چون پندي را كه به آنان داده شده بود، فراموش كردند، كساني را كه از بدي نهي مي‌كردند، نجات داديم، و كساني را كه ستم كردند، به سبب فسق شان به عذاب بدي گرفتار ساختيم

فَلَمَّا عَتَوۡاْ عَن مَّا نُهُواْ عَنۡهُ قُلۡنَا لَهُمۡ كُونُواْ قِرَدَةً خَٰسِـِٔينَ

و چون از [ترك] آنچه كه از آن نهي شده بودند، سرپيچي نمودند، به آنها گفتيم به صورت بوزينگان خوار شدة باشيد

وَإِذۡ تَأَذَّنَ رَبُّكَ لَيَبۡعَثَنَّ عَلَيۡهِمۡ إِلَىٰ يَوۡمِ ٱلۡقِيَٰمَةِ مَن يَسُومُهُمۡ سُوٓءَ ٱلۡعَذَابِۗ إِنَّ رَبَّكَ لَسَرِيعُ ٱلۡعِقَابِ وَإِنَّهُۥ لَغَفُورٞ رَّحِيمٞ

[اي پيامبر] و آن زماني را به ياد آور كه پروردگار تو اعلام داشت، هرآينه تا روز قيامت كساني را بر ايشان مي‌گمارد كه سخت‌ترين عذاب را به آنها بچشاند، آري پروردگار تو سريع العقاب و آمرزندة مهربان است

وَقَطَّعۡنَٰهُمۡ فِي ٱلۡأَرۡضِ أُمَمٗاۖ مِّنۡهُمُ ٱلصَّـٰلِحُونَ وَمِنۡهُمۡ دُونَ ذَٰلِكَۖ وَبَلَوۡنَٰهُم بِٱلۡحَسَنَٰتِ وَٱلسَّيِّـَٔاتِ لَعَلَّهُمۡ يَرۡجِعُونَ

و آنها را در روي زمين گروه‌هاي پراكندة ساختيم، بعضي از آنان نيكوكار، و بعضي در مرتبة پايانتري مي‌باشند، و آنان را به نيكيها و بديها آزمايش نموديم تا باشد كه [به راه راست] بازگردند

فَخَلَفَ مِنۢ بَعۡدِهِمۡ خَلۡفٞ وَرِثُواْ ٱلۡكِتَٰبَ يَأۡخُذُونَ عَرَضَ هَٰذَا ٱلۡأَدۡنَىٰ وَيَقُولُونَ سَيُغۡفَرُ لَنَا وَإِن يَأۡتِهِمۡ عَرَضٞ مِّثۡلُهُۥ يَأۡخُذُوهُۚ أَلَمۡ يُؤۡخَذۡ عَلَيۡهِم مِّيثَٰقُ ٱلۡكِتَٰبِ أَن لَّا يَقُولُواْ عَلَى ٱللَّهِ إِلَّا ٱلۡحَقَّ وَدَرَسُواْ مَا فِيهِۗ وَٱلدَّارُ ٱلۡأٓخِرَةُ خَيۡرٞ لِّلَّذِينَ يَتَّقُونَۚ أَفَلَا تَعۡقِلُونَ

و بعد از ايشان [مردمان] بدي جانشين آنها شدند، كتاب را به ميراث بردند، متاع اين دنياي پست را اختيار مي‌كنند، و مي‌گويند كه به زودي براي ما آمرزيده خواهد شد، و اگر متاع همانند آن به آنها برسد، آن را نيز مي‌گيرند، آيا از آنها پيمان كتاب [الهي] گرفته نشده است كه بر الله [چيزي را] جز به حق نسبت ندهند، با آنكه آنچه را كه در آن كتاب است، خوانده ‌اند، و دار آخرت براي كساني كه پرهيزگاري مي‌كنند، بهتر است، مگر آيا انديشه نمي‌كنند

وَٱلَّذِينَ يُمَسِّكُونَ بِٱلۡكِتَٰبِ وَأَقَامُواْ ٱلصَّلَوٰةَ إِنَّا لَا نُضِيعُ أَجۡرَ ٱلۡمُصۡلِحِينَ

و كساني كه [به كتاب الله] تمسك مي‌جويند، و نماز را بر پا مي‌دارند، ما پاداش اشخاص صالح را ضايع نمي‌كنيم

۞وَإِذۡ نَتَقۡنَا ٱلۡجَبَلَ فَوۡقَهُمۡ كَأَنَّهُۥ ظُلَّةٞ وَظَنُّوٓاْ أَنَّهُۥ وَاقِعُۢ بِهِمۡ خُذُواْ مَآ ءَاتَيۡنَٰكُم بِقُوَّةٖ وَٱذۡكُرُواْ مَا فِيهِ لَعَلَّكُمۡ تَتَّقُونَ

و آن زماني را به ياد آور كه كوه را بر فراز شان برافراشتيم، به طوري كه گويا سايباني است، و گمان كردند كه بر آنها فرود خواهد آمد، [و گفتيم] آنچه را براي شما داده ‌ايم، به جد و جهد بگيريد، و آنچه را كه در آن مي‌باشد، به خاطر بسپاريد، [و به آن عمل كنيد] تا باشد كه پرهيزگار شويد

فَمَآ ءَامَنَ لِمُوسَىٰٓ إِلَّا ذُرِّيَّةٞ مِّن قَوۡمِهِۦ عَلَىٰ خَوۡفٖ مِّن فِرۡعَوۡنَ وَمَلَإِيْهِمۡ أَن يَفۡتِنَهُمۡۚ وَإِنَّ فِرۡعَوۡنَ لَعَالٖ فِي ٱلۡأَرۡضِ وَإِنَّهُۥ لَمِنَ ٱلۡمُسۡرِفِينَ

و به موسي جز ذرية از قوم وي ايمان نياوردند، آنهم با ترس از فرعون و اطرافيان شان كه مبادا آنها را به وسيلة تعذيب از دين شان برگردانند، و به راستي فرعون در آن سرزمين جاه طلب و از اسراف كاران بود

وَقَالَ مُوسَىٰ يَٰقَوۡمِ إِن كُنتُمۡ ءَامَنتُم بِٱللَّهِ فَعَلَيۡهِ تَوَكَّلُوٓاْ إِن كُنتُم مُّسۡلِمِينَ

موسي گفت: اي قوم من! اگر به الله ايمان آورده‌ ايد، و اگر مسلمان هستيد، بر او توكل نماييد

فَقَالُواْ عَلَى ٱللَّهِ تَوَكَّلۡنَا رَبَّنَا لَا تَجۡعَلۡنَا فِتۡنَةٗ لِّلۡقَوۡمِ ٱلظَّـٰلِمِينَ

و آنها گفتند: بر الله توكل كرديم، پروردگارا! ما را [دستخوش] فتنة اين قوم ستمگر قرار مده

وَنَجِّنَا بِرَحۡمَتِكَ مِنَ ٱلۡقَوۡمِ ٱلۡكَٰفِرِينَ

و به رحمت خود ما را از [شر] گروه كافران نجات بده

وَأَوۡحَيۡنَآ إِلَىٰ مُوسَىٰ وَأَخِيهِ أَن تَبَوَّءَا لِقَوۡمِكُمَا بِمِصۡرَ بُيُوتٗا وَٱجۡعَلُواْ بُيُوتَكُمۡ قِبۡلَةٗ وَأَقِيمُواْ ٱلصَّلَوٰةَۗ وَبَشِّرِ ٱلۡمُؤۡمِنِينَ

و به موسي و برادرش وحي فرستاديم كه براي قوم خود به مصر خانه‌هايی آماده كنيد، و خانه‌هاي خود را عبادتگاه قرار دهيد، و نماز را برپا داريد، و مؤمنان را بشارت بده

وَقَالَ مُوسَىٰ رَبَّنَآ إِنَّكَ ءَاتَيۡتَ فِرۡعَوۡنَ وَمَلَأَهُۥ زِينَةٗ وَأَمۡوَٰلٗا فِي ٱلۡحَيَوٰةِ ٱلدُّنۡيَا رَبَّنَا لِيُضِلُّواْ عَن سَبِيلِكَۖ رَبَّنَا ٱطۡمِسۡ عَلَىٰٓ أَمۡوَٰلِهِمۡ وَٱشۡدُدۡ عَلَىٰ قُلُوبِهِمۡ فَلَا يُؤۡمِنُواْ حَتَّىٰ يَرَوُاْ ٱلۡعَذَابَ ٱلۡأَلِيمَ

و موسي گفت: پروردگارا! تو به فرعون و اطرافيانش در زندگي دنيا زينت و مالهاي بسياري داده‌اي، پروردگارا، تا بدين وسيله [مردم را] از راه تو گمراه كنند، پروردگارا، اموال شان را نابود كن، و دلهاي شان را سخت بگردان، كه ايمان نياورند، تا [زماني كه] عذاب دردناك را ببينند